Định nghĩa

1. Tính từ:

   • Vừa đúng lúc cần đến: Diễn tả một hành động, sự việc xảy ra vào thời điểm thích hợp và cần thiết nhất, không quá sớm cũng không quá muộn.
   • Đúng thời điểm, hợp thời: Chỉ sự phù hợp về mặt thời gian, đáp ứng được yêu cầu hoặc giải quyết được vấn đề ngay khi nó phát sinh.

2. Phó từ:

   • Một cách đúng lúc: Bổ nghĩa cho động từ, miêu tả cách thức một hành động được thực hiện vào đúng thời điểm cần thiết.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ:
  • Sự can thiệp kịp thời của bác sĩ đã cứu sống bệnh nhân. (Hành động can thiệp đúng vào lúc cần thiết.)
  • Chúng tôi đã có những biện pháp kịp thời để ứng phó với cơn bão. (Các biện pháp được đưa ra đúng lúc.)
• Phó từ:
  • Anh ấy đã đến kịp thời để ngăn chặn vụ tai nạn. (Anh ấy đến đúng vào lúc cần thiết để ngăn chặn.)
  • Thông tin được cập nhật kịp thời giúp mọi người ra quyết định chính xác. (Thông tin được cập nhật một cách đúng lúc.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "một cách kịp thời": Cụm từ nhấn mạnh tính chất đúng lúc của hành động, thường dùng trong văn phong trang trọng.
  • Vấn đề đã được xử lý một cách kịp thời.
• "kịp thời chặn đứng": Diễn tả việc ngăn chặn một sự việc tiêu cực ngay khi nó vừa manh nha hoặc đang diễn ra.
  • Công an đã kịp thời chặn đứng đường dây buôn lậu.

Biến thể và từ gần giống

• Kịp thì (tính từ/phó từ, cách nói cũ): Cùng nghĩa với "kịp thời".
  • Nhờ cứu hộ kịp thì mà nhiều người đã thoát nạn.
• Kịp (tính từ/động từ): Chỉ việc đạt tới hoặc hoàn thành trước một thời hạn.
  • Tôi về kịp giờ cơm tối.
• Đúng lúc (tính từ/phó từ): Có nghĩa tương tự, nhấn mạnh sự trùng khớp về thời điểm.
  • Cơn mưa đến đúng lúc để giải cơn nóng.

Từ đồng nghĩa

• Hợp thời: Phù hợp với thời điểm, tình thế.
• Đúng thời điểm: Xảy ra vào thời điểm thích hợp.
• Kịp lúc: Cùng nghĩa, thường dùng trong khẩu ngữ.

Từ trái nghĩa

• Chậm trễ: Muộn so với thời điểm cần thiết.
• Lỡ thời: Bỏ lỡ thời cơ, không còn phù hợp với thời điểm.
• Muộn màng: Đến hoặc làm sau thời điểm thích hợp.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• "Kịp thời, kịp thế": Thành ngữ nhấn mạnh sự thuận lợi về cả thời gian lẫn tình thế.
  • Hãy hành động kịp thời, kịp thế để đạt hiệu quả cao nhất.
• "Báo động kịp thời": Cụm từ thường dùng trong các lĩnh vực như y tế, phòng chống thiên tai, chỉ việc cảnh báo sớm và đúng lúc.
  • Hệ thống báo động kịp thời về sóng thần đã phát huy tác dụng.

1. Vừa đúng lúc cần đến: Đối phó kịp thời.